30 Feiten Over Versailles

Wist je dat het beroemdste paleis ter wereld ooit een moeras was? Versailles begon als een bescheiden jachtslot van Lodewijk XIII en groeide uit tot het absolute machtscentrum van Frankrijk. Dit paleis, op 20 kilometer van Parijs, trekt jaarlijks miljoenen bezoekers en blijft een van de meest indrukwekkende bouwwerken uit de geschiedenis. Hieronder vind je 30 verrassende feiten die je kijk op Versailles voorgoed veranderen.

De oorsprong en bouw van het paleis

1. Het terrein van Versailles was oorspronkelijk een moerassig jachtgebied. Lodewijk XIII liet er in 1623 een klein jachtslot bouwen, niet groter dan een boerderij.
2. Lodewijk XIV besloot in 1661 om van het jachtslot een gigantisch paleis te maken. Hij wilde het koninklijke hof uit Parijs halen en de adel onder controle houden.
3. De bouw van Versailles duurde meer dan 40 jaar en kostte naar schatting 100 miljoen Franse livres. Ter vergelijking: dat was ongeveer 40 procent van de jaarlijkse staatsbegroting.
4. Er werkten op het hoogtepunt van de bouw maar liefst 36.000 arbeiders aan het paleis. Velen van hen stierven aan malaria door de moerassige omstandigheden.
5. De architecten Louis Le Vau, Jules Hardouin-Mansart en tuinarchitect André Le Nôtre werkten samen aan het ontwerp. Le Nôtre was verantwoordelijk voor de beroemde tuinen die 800 hectare beslaan.

De Spiegelzaal en interieur

1. De Spiegelzaal is 73 meter lang, 10,5 meter breed en 12,3 meter hoog. Er hangen 17 enorme ramen tegenover 17 spiegels, wat een verblindend effect geeft.
2. In de 17e eeuw was glas maken extreem duur. De 357 spiegels in de zaal waren destijds het grootste glaswerk dat ooit was geproduceerd. Ze waren zo kostbaar dat ze meer waard waren dan het hele paleis van de concurrentie.
3. De zaal diende als doorgang naar de koninklijke vertrekken. Elke dag liepen honderden hovelingen erdoor om de koning te zien. Het was een plek van roddel en politieke intriges.
4. Lodewijk XIV noemde zichzelf de Zonnekoning. De hele iconografie van Versailles draait om de zonnegod Apollo. In de Spiegelzaal hangen schilderijen die de koning als Apollo afbeelden.
5. Het plafond van de Spiegelzaal is versierd met 30 schilderijen van Charles Le Brun. Ze verbeelden de militaire overwinningen van Lodewijk XIV. De schilderijen zijn zo groot dat ze elk 5 meter hoog zijn.

De tuinen en het park

1. De tuinen van Versailles beslaan 800 hectare. Dat is ongeveer even groot als 1.100 voetbalvelden. Er zijn 200.000 bomen geplant, 50 fonteinen en 35 kilometer kanalen.
2. De fonteinen van Versailles waren een technisch hoogstandje. Ze gebruikten een hydraulisch systeem dat water uit de Seine pompte via een 15 kilometer lang aquaduct. Het systeem pompte 6.000 kubieke meter water per dag.
3. De beroemde 'Grandes Eaux' shows, waarbij alle fonteinen tegelijk spuiten, vinden nog steeds plaats. In 2026 kun je ze elke zaterdag en zondag van april tot oktober bewonderen.
4. Het Canal Grande is 1,5 kilometer lang en 60 meter breed. Lodewijk XIV organiseerde er gondelvaarten op. Hij liet zelfs Venetië nabootsen, compleet met gondels en Venetiaanse muzikanten.
5. In de tuinen staan 400 beeldhouwwerken. De bekendste is de Apollo-fontein, waar de zonnegod uit het water rijst in een strijdwagen getrokken door vier paarden.

Het dagelijkse leven aan het hof

1. Het hof van Versailles telde op het hoogtepunt ongeveer 10.000 mensen. Daarvan woonden er 5.000 permanent in het paleis. De rest woonde in de stad Versailles.
2. Lodewijk XIV had een strikt dagelijks ritueel. Hij stond om 8.30 uur op en ging om 23.30 uur naar bed. Elke handeling, van aankleden tot eten, was een ceremonie waarbij hovelingen aanwezig mochten zijn.
3. De 'lever du roi' (het opstaan van de koning) was een dagelijks evenement. Alleen de hoogste edelen mochten de koning helpen met zijn ondergoed. Het was een teken van status om daarbij te zijn.
4. Er waren 1.000 haarden in het paleis. In de winter werden er dagelijks 800.000 kilo brandhout gestookt. De rook was zo erg dat de schilderijen in de gangen regelmatig schoongemaakt moesten worden.
5. Het eten aan het hof was extravagant. De koning at alleen in het openbaar. Zijn maaltijden bestonden uit 20 tot 30 gerechten, waaronder wild, vis, groenten en zoetigheden. De rest van het hof at in aparte eetzalen.

De val van Versailles en de moderne tijd

1. Na de Franse Revolutie in 1789 werd Versailles verlaten. De meubels werden geveild en het paleis raakte in verval. In 1793 werd het omgedoopt tot 'Museum van de Franse Revolutie'.
2. Lodewijk Filips liet het paleis in 1837 ombouwen tot een museum. Hij wilde de Franse geschiedenis vieren en liet er 5.000 schilderijen ophangen. Dat was de redding van het gebouw.
3. Tijdens de Frans-Duitse Oorlog in 1871 werd de Spiegelzaal gebruikt om het Duitse Keizerrijk uit te roepen. Dat was een grote vernedering voor Frankrijk. Het Verdrag van Versailles in 1919 werd in dezelfde zaal getekend.
4. Het paleis ontvangt jaarlijks ongeveer 10 miljoen bezoekers. Dat maakt het een van de meest bezochte monumenten ter wereld. In 2026 verwachten ze opnieuw een recordaantal.
5. Het onderhoud van Versailles kost 50 miljoen euro per jaar. Het geld komt van de staat, entreegelden en donaties. Er werken 900 mensen fulltime aan het behoud van het paleis.

Geheimen en verrassingen

1. Er is een verborgen theater in het paleis. Het 'Théâtre de la Reine' in het Grand Trianon werd in 1780 gebouwd voor Marie Antoinette. Het is pas sinds 2010 open voor publiek.
2. Marie Antoinette liet een compleet dorpje bouwen in de tuinen: het Hameau de la Reine. Het bestond uit 12 huisjes, een molen, een vijver en een boerderij. Ze speelde er boertje, terwijl ze in werkelijkheid in een paleis woonde.
3. Het paleis heeft een eigen postkantoor sinds 1763. Het was een van de eerste postkantoren in Frankrijk. De koning stuurde er dagelijks honderden brieven mee.
4. Er leven nog steeds bijen in de tuinen. De koninklijke bijenstal werd in 1770 gebouwd en produceert nog elk jaar honing. De honing wordt verkocht in de museumwinkel.
5. In de kelders van Versailles ligt een geheime schatkamer. Die werd in 2012 ontdekt tijdens restauratiewerkzaamheden. Er lagen gouden munten, zilveren bestek en juwelen uit de 18e eeuw.

Waarom Versailles je blijft verrassen

Versailles is geen statisch museum. Het is een levend monument dat nog steeds nieuwe geheimen prijsgeeft. Of je nu de Spiegelzaal bewondert, door de tuinen wandelt of de verborgen hoekjes ontdekt, er is altijd iets nieuws te leren.

Plan je bezoek goed. Koop je tickets online, want de wachtrijen kunnen uren duren. Neem de tijd voor de tuinen, want die zijn minstens zo indrukwekkend als het paleis zelf. En onthoud: de beste tijd om te gaan is in het voorjaar of het najaar, als de drukte wat minder is. Zo haal je het meeste uit jouw dag in Versailles.